Frustreer jij jezelf ook wel eens?

Voorbeeld uit de praktijk

Stel: je krijgt kritiek van een collega en voelt meteen een defensieve reactie. Thuis blijf je malen over wat er is gebeurd. In een IEMT-sessie ontdek je dat dit niet alleen over die ene collega gaat, maar dat het raakt aan oude herinneringen waarin je het gevoel had niet goed genoeg te zijn.

Tijdens de sessie word je begeleid om die herinnering opnieuw op te roepen, terwijl je specifieke oogbewegingen maakt. Je herinnert je dat het zinnetje “Je doet het niet goed“, in jouw jeugd op belangrijke momenten tegen jou is gezegd. Je ziet ineens weer levendige beelden terug en je hoort iemand dit tegen je zeggen. De oogbewegingen worden toegepast. De beelden worden hierdoor vager, het wordt rustiger en het lukt je niet meer om de fragmenten van de herinnering scherp te zien of iets te horen. Je merkt dat de intensiteit van de emotie verandert: de scherpe lading neemt af en er komt meer afstand. Waar eerst schaamte en angst overheersten, ontstaat een neutraler gevoel.

Op dat moment blijkt dat de overtuiging “ik ben niet goed genoeg” vooral verbonden was aan een vastgezette emotionele imprint.

Doordat die lading vermindert, voelt de overtuiging niet langer als een harde waarheid maar als een oude gedachte die je kunt loslaten. Bij een volgende kritieksituatie merk je dat je kalmer blijft en minder snel in verdediging schiet. Het patroon is doorbroken, niet door er alleen rationeel anders over te denken, maar omdat de emotionele wortel is losgekoppeld.

Waarom beperkende overtuigingen je ontwikkeling blokkeren

Belemmerende overtuigingen zijn krachtig omdat ze op een hoog niveau ingrijpen in ons functioneren. In de logische niveaus van Dilts staan overtuigingen boven gedrag en vaardigheden, waardoor ze bepalen wat je wel of niet durft te doen. Het resultaat is dat je ontwikkeling vertraagt of zelfs stilvalt.

Voorbeeld: iemand die gelooft dat hij nooit succesvol kan zijn, zal geen kansen aangrijpen, waardoor de overtuiging zichzelf steeds opnieuw bevestigt.

Primaire en secundaire emoties: de kern onder de overtuiging

Een belangrijke reden waarom beperkende overtuigingen zo hardnekkig zijn, is dat ze samenhangen met emoties. Binnen emotiegerichte therapie wordt onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire emoties:

• Primaire emoties zijn de eerste, natuurlijke reacties (zoals verdriet bij verlies of angst bij gevaar).
• Secundaire emoties zijn gevoelens die daar bovenop komen, zoals boosheid om je verdriet te verbergen of schaamte over je angst.

Veel mensen blijven hangen in die tweede laag. Ze denken dat ze hun emoties verwerken, maar in werkelijkheid bestrijden ze slechts een afgeleide reactie. Hierdoor blijft het onderliggende thema onaangeraakt.

De rol van vermijding en piekeren

Een bekende valkuil bij belemmerende overtuigingen is ervaringsvermijding: het wegduwen van pijnlijke gedachten en gevoelens. Dit geeft op korte termijn opluchting, maar zorgt ervoor dat dezelfde patronen telkens terugkeren.

Daar komt vaak ruminatie bij kijken: eindeloos piekeren over wat er gebeurd is of wat je had moeten doen. Hoewel het voelt alsof je grip krijgt, blijkt uit onderzoek dat piekeren de stemming juist verslechtert en herstel vertraagt. Het is alsof je, net als Don Quichot, vecht tegen windmolens: veel energie, weinig resultaat.

Waarom we vasthouden aan belemmerende overtuigingen

Ondanks de negatieve gevolgen houden veel mensen toch vast aan beperkende overtuigingen. Daar zijn meerdere verklaringen voor:

• Ze waren ooit functioneel (vermijden of boosheid gaf tijdelijk bescherming).
• Ze beschermen je zelfbeeld (boosheid voelt veiliger dan je verdriet tonen).
• Culturele normen belonen “sterk zijn” en ontmoedigen kwetsbaarheid.

Hierdoor lijkt het veiliger om in de tweede laag van emoties te blijven dan de onderliggende pijn aan te kijken.

Hoe herken je dat je vastzit in een beperkende overtuiging?

Enkele signalen dat je met een belemmerende overtuiging te maken hebt:

• Je verhaal gaat vooral over externe triggers, niet over je eigen gevoel.
• Na een emotionele uitbarsting verandert er weinig.
• Je ervaart steeds dezelfde emoties in verschillende situaties.
• Je gebruikt veel vermijdingsgedrag, zoals pleasen, verdoven of alles willen controleren.

Herken je jezelf hierin? Dan is de kans groot dat een belemmerende overtuiging aan de basis ligt.

Van secundaire naar primaire emotie

Werkelijk veranderen vraagt dat je door de secundaire emoties heen zakt naar de primaire laag. Dat betekent: onder boosheid je verdriet erkennen, onder irritatie je angst toelaten. Dit kan spannend zijn, maar juist door die gevoelens te erkennen ontstaat ruimte voor verwerking.

Daarnaast helpt herwaarderen (reappraisal): een nieuwe betekenis geven aan wat je hebt meegemaakt. Onderzoek toont aan dat dit veel effectiever is dan emoties onderdrukken.

Wat IEMT hierin toevoegt

Naast NLP en CGT is er een relatief nieuwe en krachtige methode: Integral Eye Movement Therapy (IEMT). Waar NLP vooral werkt met taalpatronen en herstructurering van overtuigingen, en CGT overtuigingen en gedrag via rationele en praktische oefeningen onderzoekt, richt IEMT zich rechtstreeks op de emotionele imprint die aan overtuigingen en herinneringen gekoppeld is.

Door specifieke oogbewegingen te combineren met het oproepen van emotionele herinneringen, helpt IEMT het brein om oude emotionele patronen los te koppelen. Daardoor neemt de lading van een overtuiging vaak aanzienlijk af. Het daadwerkelijk ervaren dat een overtuiging geen emotionele greep meer op je heeft.